بررسی احتمال خودکشی و مقابله با آن
بررسی احتمال خودکشی و مقابله با آن
بسیاری از اختلالات روانپزشکی از جمله افسردگی احتمال خودکشی و صدمه به خود را افزایش میدهد. بنابراین، ارزیابی میزان خطر خودکشی و طراحی اقدامات مناسب برای افراد در خطر از اهمیت زیادی برخوردار است.
خودکشی و پیشگیری از آن
افکار و اقدام به خودکشی یکی از مهم ترین اورژانسهای روانپزشکی است که مستلزم ارزیابی و مداخله فوری است. اگرچه، خودکشی در بیماری افسردگی شیوع بالاتری دارد ولی در سایر بیماریها مانند اسکیزوفرنیا، اختلال دوقطبی و اختلال شخصیت مرزی نیز دیده میشود. در زیر روشهای ارزیابی و مداخلات سریع و فوری برای رفتار خودکشی آمده است.
ارزیابی خطر اقدام به خودکشی
پس از ایجاد ارتباط با بیمار بر اساس اصول اساسی خطر اقدام به خودکشی بررسی می گردد مشاوره، باید خطر اقدام به خودکشی بررسی شود. ارزیابی خطر خودکشی با توجه به موارد زیر انجام میشود:
• بررسی افکار و قصد خودکشی سوالاتی که میتوان با استفاده از آن افکار و قصد خودکشی را در حال حاضر و گذشته ارزیابی کرد، در زیر آمده است:
- آیا اخیرا یک حادثه بسیار استرس آور برای شما اتفاق افتاده است؟
- آیا به تازگی به این فکر افتاده اید که کاش زندگی تمام میشد؟
- آیا تا به حال به صدمه زدن به خود فکر کرده اید؟
- آیا اخیرا افکاری در مورد پایان دادن به زندگیتان داشته اید؟
- آیا در گذشته به پایان دادن به زندگیتان فکر کرده بودید؟
- آیا قصد صدمه زدن به خود را دارید؟
- آیا تابه حال اقدام به خودکشی کردهاید؟
نکته: اگر بیمار در حال حاضر افکار خودکشی دارد در خطر بالایی قرار دارد. همچنین اگر در گذشته اقدام به خودکشی کرده و یا قصد پایان دادن به زندگیش را داشته است تاحدودی خطر بیشتری دارد.
• بررسی وجود طرح و نقشه برای خودکشی: آیا برنامه و نقشهای برای صدمه زدن به خودتان و یا پایان دادن به زندگیتان دارید؟
آیا برای از بین بردن خودتان، روش خاصی را در نظر دارید؟ آیا این روش در دسترس است؟
نکته: بیماری که طرح و نقشه دقیقی را برای خودکشی مطرح میکند و به روشهای مورد نظر خود برای خودکشی دسترسی دارد، در خطر بسیار بالایی قرار دارد.
• بررسی وضعیت روانی بیمار وجود افسردگی یا روان پریشی، اختلالات رفتاری و نیز حالات روانی مانند ناامیدی، احساس گناه، بی قراری شدید، شرم و احساس حقارت و خشم، احساس تنهایی و پوچی و انزوای اجتماعی احتمال خودکشی را افزایش میدهد.
• بررسی کارکرد فرد در زمینههای تحصیلی، خانوادگی، شغلی و اجتماعی
• بررسی اطلاعات جنبی پروندههای پزشکی و روانپزشکی، اطلاعات منبع ارجاع دهنده، خانواده و دوستان
مدیریت رفتار خودکشی
در صورتی که ارزیابی خطر خودکشی نشان میدهد که فرد در خطر بالایی برای اقدام به خودکشی قرار دارد باید فوری و بدون اتلاف وقت اقدامات زیر صورت گیرد:
• فرد را در یک محیط امن و تحت نظارت در مرکز قرار دهید و به هیچ وجه او را تنها نگذارید.
• وسایلی را که میتواند با آن به خود صدمه بزند، از دسترس دور نگه دارید.
• وی را به یک فرد متخصص یا یک مرکز تخصصی به منظور انجام قدامات فوری مانند بستری کردن در بیمارستان ارجاع دهید.
• اگر دسترسی به متخصص ندارید، از خانواده، اقوام و دوستان تقاضا کنید تا در مدت زمانی که خطر خودکشی بالاست، او را تحت نظارت داشته باشند.
در صورتی که خطر اقدام به خودکشی بالا نیست، اقدامات زیر مفید خواهد بود:
• ارجاع به یک متخصص جهت دریافت کمک تخصصی و درمان بیماری روانی زمینهای
• حمایت روانی اجتماعی
.حمایت از بیمار از طریق نشان دادن علاقه، فهم و همدلی
.بررسی دلایل زنده ماندن
.تمرکز روی نقاط قوت و مثبت شخص با یادآوری حل مشکلات قبلی شناسایی استرسهای روانی اجتماعی بیمار و کمک به وی برای مقابلهی مؤثر با آنها
• فعال کردن سیستم حمایت روانی اجتماعی بیمار
. آموزش خانواده، دوستان و اقوام برای نظارت دقیق و مستمر بر بیمار تا زمان کاهش خطر خودکشی آموزش خانواده و مراقبت کنندگان برای محدود ساختن دسترسی به وسایل خطرناک مانند داروها، سموم، چاقو و ...
آموزش خانواده در مورد مدیریت تهدید به خودکشی مانند تماس با اورژانس
فعال کردن سیستم حمایت اجتماعی شامل اقوام، دوستان، همکاران، افراد مورد اعتماد و غیره
حمایت روانی از افراد خانواده و دوستان بیمار جهت کاهش سطح اضطراب و تنش آنها
• پایش و پیگیری
پایش و پیگیری منظم وضعیت بیمار از طریق تماس تلفنی، حضور در منزل بیمار و یا ترتیب دادن جلسات منظم با بیمار در کاهش خطر خودکشی اهمیت زیادی دارد. این پایش و پیگیری در ابتدا با فواصل اندک (مانند هفتهای یک بار در دو ماه اول) انجام میشود و پس از اینکه خطر خودکشی به میزان قابل ملاحظهای کاهش یافت میتوان آن را در فاصله زمانی بیشتری (هر دو تا چهار هفته یک بار) انجام داد.
نکته مهم:
این مداخلات به هیچ وجه نباید جایگزین درمان روان پزشکی شود. وقتی خطر خودکشی وجود دارد، حتماً باید بیمار را به یک متخصص برای بستری کردن وی و یا انجام سایر مداخلات ارجاع داد.
